จังหวัดสระแก้วยังมีประติมากรรมมหัศจรรย์ทางธรรมชาติ
อย่าง "ละลุ" ให้ไปชมและจินตนาการอีกด้วยว่าแท่งหิน
เหล่านี้ เป็นรูปลักษณะอะไร สุดชายแดนอรัญประเทศ
เป็นประตูบานใหญ่ที่เปิดไปสู่ประเทศกัมพูชา เชื่อมการ
คมนาคมและการท่องเที่ยวระหว่างประเทศ ให้เป็นเส้นทาง
เดียวกัน ชาวไทยและชาวเขมรมีการข้ามฝั่งเพื่อค้าขายสินค้า
และท่องเที่ยวกันเป็นประจำ ที่นี่จึงมีสีสันผู้คนหลากหลาย
เผ่าพันธุ์ มีเสน่ห์น่ามองระหว่างจับจ่ายสินค้าที่ตลาดโรงเกลือ
ตลาดที่เต็มไปด้วยของแปลกราคาถูกจากนานาประเทศเพื่อนบ้าน

ททท.จึงจัดทำคู่มือท่องเที่ยวฉบับนี้ขึ้น เพื่อนำท่านไปท่องเที่ยวยังสระแก้ว
จังหวัดสุดแดนบูรพาทิศ ที่ซึ่งมีครบถ้วนทั้งแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติ ประวัติศาสตร์โบราณคดี วัฒนธรรมประเพณี และประตูที่เปิดไปสู่สิ่งมหัศจรรย์แห่งสุวรรณภูมิของอนุภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขง

ตามรอยประวัติศาสตร์
สระแก้ว จังหวัดที่ ๗๔ ของประเทศไทย
อยู่ห่างจากกรุงเทพฯ ประมาณ ๒๔๕
กิโลเมตร เดิมมีฐานะเป็นเมืองบริวาร
ของปราจีน (เมืองประจิมในสมัยโบราณ)
ปราจีนได้รับการยกฐานะให้เป็นจังหวัด
เมื่อปี พ.ศ.๒๔๗๖

เมื่อยกเลิกระบบเทศาภิบาล ระแก้วจึงกลายเป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดปราจีนบุรี ต่อมาได้แยกตัว
ออกมาจากปราจีนบุรี และได้รับการประกาศให้เป็นจังหวัดอย่างเป็นทางการ เมื่อวันที่ 1 ธันวาคม
พ.ศ.๒๕๓๖

จังหวัดสระแก้วมีประวัติความเป็นมาที่ยาวนานนับ ๔,๐๐๐ ปี
ตั้งแต่ยุคหินใหม่-ยุคโลหะ โดยมีการค้นพบวัตถุโบราณที่บ้าน
โคกมะกอก ตำบลเขาสามสิบ อำเภอเขาฉกรรจ์ ในยุคต่อมา
ก็มีการค้นพบโบราณวัตถุอีก เช่น ที่อำเภออรัญประเทศ
และเขตอำเภอตาพระยา แสดงหลักฐานว่าสระแก้วเคยเป็น
ชุมชนสำคัญ ที่มีความเจริญรุ่งเรือง ในยุคเจนละ-ทวารวดี
มีอารยธรรมและวัฒนธรรมเป็นของตนเองมีกษัตริย์หรือ
ผู้ครองเมืองที่นับถือศาสนาฮินดู ลัทธิไศวนิกายและไวษณพนิกาย

ดังจะเห็นได้จากโบราณสถานและจารึกรูปอักษร
ปัลลวะต่างๆที่ปรากฏที่ปราสาทเขาน้อย เขารัง
และช่องสระแจง เป็นต้น โดยเฉพาะจารึกรูปอักษร
ปัลลวะที่ปรากฏ ในบริเวณปราสาทเขาน้อย
เขตอำเภออรัญประเทศ ซึ่งถือกันว่าเป็นหลักฐาน
บันทึกศักราชที่เก่าแก่ที่สุดในกลุ่มจารึกรุ่นแรกที่พบ
ในประเทศไทย สร้างขึ้นราวปีพุทธศักราช ๑๑๘๐

 

นอกจากนี้ ยังมีการพบหลักฐานความเจริญของอารยธรรม
ระหว่างพุทธศตวรรษที่ ๑๕-๑๖ ในแถบนี้อย่างมากมาย
มีทั้งปราสาทอิฐ ปราสาทหิน เตาเผา เครื่องถ้วย และ
คูเมืองโบราณที่ยังเหลือร่องรอยปรากฏในปัจจุบัน เช่น
จารึกพบที่ปราสาทสล็อกก็อกธมอีก ๒ หลัก ซึ่งในระหว่าง
พุทธศตวรรษที่ ๑๕ ปราสาทสด๊กก็อกธมได้ถูกสร้างขึ้น
เพื่อเป็นเทวสถานของพระศิวะ ดังข้อความในจารึก
สด๊กก็อกธมหลักที่ ๑ได้กล่าวถึงว่าในปีพุทธศักราช ๑๔๘๐
พระเจ้าชัยวรมันที่ ๔ โปรดให้นำศิลาจารึกมาปักไว้ที่ปราสาท
สด๊กก็อกธมเพื่อประกาศห้ามเรียกข้าของเทวสถานแห่งนี้ไปใช้ในกิจการอื่น
แต่ให้ข้าของเทวสถานได้บำรุงรักษาและบูชา พระศิวลึงค์หรือรูปเคารพ
ซึ่งประดิษฐานอยู่ ณ เทวสถานสล็อกก็อกธมนี้ตลอดไป

ส่วนจารึกอีกหลักหนึ่งก็ได้กล่าวสรรเสริญพระเจ้าอาทิตยวรมัน
ที่ ๒ ซึ่งได้ทรงบูรณะโบราณสถานแห่งนี้จนสำเร็จ พร้อมจารึก ที่เกี่ยวกับอารยธรรมและศาสนา เป็นต้น จากจารึกและ
โบราณสถานที่พบนี้ สามารถบ่งบอกให้เราทราบถึง
ระบบการปกครองของอาณาจักรขอมโบราณบนผืนแผ่นดิน
สระแก้วแห่งนี้ เปรียบเสมือนมรดกทางภูมิปัญญาของบรรพชน
ที่มีคุณค่า เป็นคุณประโยชน์ต่อการศึกษายิ่ง

เขตการปกครอง
จังหวัดสระแก้ว แบ่งการปกครองออกเป็น ๗ อำเภอ และ ๒ กิ่งอำเภอ ได้แก่ อำเภอเมืองสระแก้ว
อำเภอวัฒนานคร อำเภออรัญประเทศ อำเภอตาพระยา อำเภอเขาฉกรรจ์ อำเภอวังน้ำเย็น
อำเภอคลองหาด กิ่งอำเภอโคกสูง และกิ่งอำเภอวังสมบูรณ์ มีพื้นที่ทั้งสิ้นประมาณ ๗,๑๙๕
ตารางกิโลเมตร หรือ ๔,๔๙๖,๙๖๑ ไร่