นครนายกเป็นจังหวัดในภาคกลาง สันนิษฐานว่าเคยเป็นเมืองโบราณสมัยทวาราวดี
มีหลักฐานแนวกำแพง เนินดินและสันคู อยู่ที่ตำบลดงละคร แต่ชื่อนครนายกนั้น
ปรากฎหลักฐานในสมัยอยุธยาเป็นเมืองหน้าด่านทางทิศตะวันออก ในสมัยพระเจ้าอู่ทอง
ในปี พ.ศ.2437 รัชกาลที่ 5 ทรงจัดลักษณะการปกครองโดยแบ่งเป็นมณฑล
นครนายกได้เข้าไปอยู่ในเขตมณฑลปราจีนบุรี จนเมื่อ พ.ศ.2445 ทรงเลิกธรรมเนียม
การมีเจ้าครองเมือง และให้มีตำแหน่ง ผู้ว่าราชการจังหวัดขึ้นแทน และในช่วง พ.ศ.
2486-2489 นครนายกได้ถูกโอนไปรวมกับจังหวัดปราจีนบุรี และสระบุรี หลังจากนั้น
จึงแยกเป็นจังหวัดอิสระ
จังหวัดนครนายกเดิมชื่อบ้านนา เล่ากันว่าในสมัยกรุงศรีอยุธยา ดินแดนของนครนายก
เป็นป่ารกชัฏที่ดอน ทำนาหรือทำการเพาะปลูก ไม่ค่อยได้ผล มีไข้ป่าชุกชุม ผู้คนจึงพากัน
อพยพไปอยู่ที่อื่นจนกลายเป็นเมืองร้าง ต่อมาพระมหากษัตริย์ทรงทราบความเดือดร้อน
ของชาวเมืองจึงโปรดให้ยกเลิกภาษีค่านา เพื่อจูงใจให้ชาวเมืองอยู่ที่เดิม ทำให้มีผู้คนอพยพ
มาอยู่เพิ่มมากขึ้นจนเป็นชุมชนใหญ่ และเรียกเมืองนี้กันติดปากว่า เมืองนา-ยก
ภายหลังกลายเป็นนครนายกจนทุกวันนี้
สภาพพื้นที่โดยทั่วไปเป็นที่ราบอยู่ในหุบเขาตอนเหนือและตะวันออกเป็นเนินสูง
และป่าเขาติดต่อกับเขาดงพญาเย็น ส่วนทางตอนกลางและตอนใต้เป็นที่ราบลุ่ม
ภูเขาที่สำคัญคือ เขาใหญ่ เขาเขียว เขาชะโงก และเขานางรอง เป็นต้น
ซึ่งเป็นแหล่งต้นน้ำลำธาร และเกิดน้ำตกที่สวยงาม หลายแห่ง
นครนายกมีพื้นที่ 2,122 ตารางกิโลเมตร อาณาเขตทิศเหนือจดจังหวัดสระบุรีและนครราชสีมา
ทิศใต้จดจังหวัดฉะเชิงเทรา ทิศตะวันออกจดจังหวัดปราจีนบุรี ทิศตะวันตกจดจังหวัดปทุมธานี
แบ่งการปกครองออกเป็น 4 อำเภอ คือ อำเภอเมือง อำเภอบ้านนา อำเภอองครักษ์
และอำเภอปากพลี
มีประชากรรวม 250,003 คน เป็นชาย 123,407 คน หญิง 126,956
(สำรวจเมื่อ 31 ธันวาคม 2549)
นครนายกมีสภาพอากาศที่แห้งแล้ง และชุ่มชื้นสลับกันอย่างเห็นได้ชัด มีฤดูกาลที่แตกต่างกัน
3 ฤดู
คือ ฤดูฝน เริ่มตั้งแต่เดือนมิถุนายนถึงเดือนตุลาคม ฤดูหนาว เริ่มตั้งแต่เดือน
พฤศจิกายนถึงเดือนกุมภาพันธ์
ฤดูร้อน เริ่มตั้งแต่เดือนมีนาคมถึงเดือนพฤษภาคม
อุณหภูมิเฉลี่ยตลอดปีประมาณ 27-28 องศาเซลเซียส
(83-85 องศาฟาเรนไฮต์)
หมายเลขโทรศัพท์ที่สำคัญ
สถานีขนส่งโดยสาร บขส . 0-3731-1932
สถานีตำรวจภูธรอำเภอเมือง 0-3731-1285
สถานีตำรวจภูธรอำเภอบ้านนา 0-3738-2014
สถานีตำรวจภูธรอำเภอองครักษ์ 0-3739-1301
สถานีตำรวจภูธรอำเภอปากพลี 0-3739-9600
ศูนย์การแพทย์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ 0-3739-5085-8
โรงพยาบาลนครนายก 0-3731-1151
โรงพยาบาลบ้านนา 0-3738-1833
โรงพยาบาลองครักษ์ 0-3739-1366
โรงพยาบาลปากพลี 0-3739-9793-4
สำนักงานจังหวัดนครนายก 0-3731-1273,0-3731-3546