๘๐ พรรษา ปวงประชาเป็นสุขศานต์ ชมพิพิธภัณฑ์มีชีวิต
ในงานนิทรรศการเฉลิมพระเกียรติในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 80 พรรษา
วันที่ 8-12 สิงหาคม 2550 ณ ศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อนอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จ.ฉะเชิงเทรา

ศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อน อันเนื่องมาจากพระราชดำริเป็นศูนย์ศึกษาการพัฒนาอันเนื่องมาจากพระราช
ดำริแห่งแรกใน0จำนวน 6 ศูนย์ทั่วประเทศ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงสถาปนาขึ้นเมื่อวันที่ 8 สิงหาคม 2522 คราว
เสด็จพระราชดำเนินมาเปิดศาลพระบวรราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว ณ ต.เขาหินซ้อนอ.พนมสารคาม
จ.ฉะเชิงเทรา

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงวิเคราะห์ปัญหาเมื่อทอดพระเนตรที่ดินน้อมเกล้า
ถวายฯ ผืนนี้ว่า“... เป็นดินทราย มีแร่ธาตุน้อย...” และ “... มีการตัดป่า แล้วปลูกพืชไร่
เช่น ข้าวโพดและ มันสำปะหลังทำให้ดินจืดและกลายเป็นดินทรายในฤดูแล้งจะมีการ
ชะล้างเนื่องจากลมพัด ( Wind erosion)ในฤดูฝนจะมีการชะล้าง เนื่องจากน้ำเซาะ
(Water erosion) ...” ทรงมีพระราชปฏิสันถารกับผู้ถวายที่ดินความว่า“... ก็เลยถาม
ผู้ที่ให้ที่นั้นนะ ถ้าหากไม่สร้างตำหนัก แต่ว่าสร้างเป็นสถานที่ที่จะศึกษาเกี่ยวกับการ
เกษตรจะเอาไหม เขาก็บอกยินดีก็เลยเริ่มทำในที่นั้น”

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงมีพระราชดำริเป็นหลักการสำคัญที่ให้ปฏิบัติ คือ “...การพัฒนา
ที่ดินเลวหรือที่ดินเสื่อมโทรมให้ได้รับการฟื้นฟูจนกลายเป็นพื้นที่ที่มีประโยชน์” เมื่อครั้งแรกเริ่ม
จัดตั้งศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อน อันเนื่องมาจากพระราชดำริ มีผู้กราบบังคมทูลรายงานว่า
การลงทุนพัฒนาในพื้นที่นี้ อาจไม่คุ้มทุน แต่ทรงคัดค้านและพระราชทานข้อคิดว่า “... ต่อมา
ฝ่ายกรมต่าง ๆ ก็บอกว่าแถวนี้ดินมันไม่ดี ไม่ช่วยไม่ทำ ลงท้ายประเทศไทยทั้งประเทศจะกลาย
เป็นทะเลทรายหมด เจ้าหน้าที่ก็เข้าใจก็เลยพยายามหาวิธีที่จะฟื้นฟูดินให้เป็นดินที่ใช้การได้
คือมาบัดนี้ ปลูกข้าวก็ได้ ปลูกพืชอะไรต่าง ๆ ก็ได้โดยที่ถ้าดูตามสูตรที่เขาใช้กันว่าลงทุนเท่า
ไหร่แล้วก็ผลประโยชน์เท่าไหร่มีสัดส่วนอย่างไรก็ออกจะไม่ได้ แต่ว่าถ้าหากว่านึกดูเราปรับ
ปรุงแล้วพื้นที่ที่ได้รับประโยชน์ต่อไปก็มากขึ้นแล้วผลผลิตก็มากขึ้น นอกจากนั้นผลผลิตนอก
เขตก็จะได้มาก เป็นอันว่าเหมาะสมในการทำโครงการจึงเป็นที่ที่เราต้องศึกษาแล้วก็ดูว่าใน
ที่สุดจะได้ผลอย่างไร ศูนย์ศึกษาการพัฒนาก็เกิดขึ้น...”

ทรงมีพระราชดำรัสให้ร่วมกันพัฒนาพื้นที่แห่งนี้จัดทำเป็นศูนย์ศึกษาตัวอย่างสาธิตการพัฒนาการเกษตรกรรมและงาน
ศิลปหัตถกรรมพื้นบ้าน เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้ เสมือนเป็นพิพิธภัณฑ์ธรรมชาติที่มีชีวิต กล่าวคือ “... เป็นสถานที่แห่งหนึ่ง ที่คนทุกระดับสามารถที่จะมาดู จะว่าเป็นโรงเรียนก็ไม่ใช่แต่ว่าเป็นที่มาดูมาศึกษาก็ได้ คือเป็นทัศนศึกษา พานักเรียน นักศึก
ษา วิทยาลัยก็ตาม หรือไม่ใช่นักเรียน เป็นข้าราชการทุกชั้น ตั้งแต่ชั้นผู้น้อยมาจนถึงชั้นผู้ใหญ่ทุกระดับทุกอย่าง คือหมาย
ความว่าทุกหน้าที่สามารถมาดูในแห่งเดียวกัน วิธีการที่จะพัฒนาสายต่าง ๆ ของวิชาการอันนี้
เท่ากับเป็นเสมือนที่พิพิธภัณฑ์ที่จะมาดูอะไร มีวิชาการใดที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนา นอกจาก
นั้นไปดูศูนย์ศึกษาก็ไปหย่อนใจได้ เพราะว่าทำงานเครียดก็ไปเที่ยวศูนย์ศึกษาเหมือนไปเที่ยว
สวนสาธารณะก็ได้ ได้ความรู้ด้วยนี่แหละเป็นหลักของศูนย์ศึกษาการพัฒนา...”ทรงพระราช
ทานแนวทางการพัฒนาให้เป็นศูนย์ตัวอย่างด้านเกษตรกรรมที่สมบูรณ์แบบทั้งการพัฒนาแหล่ง
น้ำ ฟื้นฟูสภาพป่าการพัฒนาดิน การวางแผนปลูกพืชและเลี้ยงสัตว์ที่เกษตรกรและผู้สนใจ
สามารถเข้ามาชมศึกษาค้นคว้าหาความรู้เพิ่มเติม และนำไปปฏิบัติตามได้ เพื่อพัฒนาอาชีพ
และพื้นที่ทำกินของตนให้เพิ่มผลผลิตมีฐานะความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น พร้อมทั้งส่งเสริมงานศิลป
หัตถกรรมพื้นบ้าน เป็นอาชีพเสริมเพิ่มฐานะความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น เพิ่มรายได้จากอาชีพหลักอีก
ทางหนึ่ง รวมทั้งพัฒนาพื้นที่รอบนอกศูนย์ฯ บริเวณลุ่มน้ำโจนให้มีความเจริญขึ้นเป็นตัวอย่างแก่
่การพัฒนาพื้นที่อื่น ๆ ต่อไป ตลอดจนให้นำวิธีการที่ได้ผลมาแล้ว ถูกต้อง ประหยัด และเกิดประ
โยชน์สูงสุดมาดำเนินการ

ศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อน อันเนื่องมาจากพระราชดำริ ถือเป็นภารกิจหลักใน
การเผยแพร่ประชาสัมพันธ์พระอัจฉริยภาพของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวให้ประ
ชาคมโลกทุกชาติทุกชนชั้นได้รับรู้ถึงพระราชกรณียกิจของโครงการอันเนื่องมาจาก
พระราชดำริตามแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ที่ทรงให้ดำเนินชีวิตบนทางสายกลาง
มีความพอประมาณ มีเหตุผล มีระบบภูมิคุ้มกันในตัวที่ดีพอสมควรต่อการมีผลกระทบใด ๆ อันเกิดจากการเปลี่ยนแปลงทั้งภายนอกและภายใน ผลการศึกษาพัฒนาที่ผ่านมา
สามารถพิสูจน์ได้อย่างชัดเจนว่า สภาพแวดล้อมและระบบนิเวศโดยรวมของศูนย์ศึก
ษาการพัฒนาเขาหินซ้อน อันเนื่องมาจากพระราชดำริ มีการเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม
อย่างสิ้นเชิง ดังพระราชดำรัสพระราชทาน เมื่อวันที่ 23 เมษายน 2540 ความว่า “... ที่เขาหินซ้อนหลายฝ่ายช่วยกันใช้เวลา 15 ปี ที่นี่จึงเป็นแม่แบบช่วยชาวบ้านได้ ที่
อื่นเลยทำง่ายขึ้น ต้องอดทน แล้วเป็นไง ก็ได้ประโยชน์ ชาวบ้านมีความสุข เราก็สุข ที่นี่เมื่อก่อนปลูกมันสำปะหลังยังไม่ขึ้น
เลย เดี๋ยวนี้ดีขึ้น แต่ก็เย็นสบายดี เปลี่ยนแปลงไปมาก...”

นางสาวสุดา สวัสดิ์ธนาคูณ ผู้อำนวยการศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อน อันเนื่องมาจากพระราชดำริ กล่าวว่า เพื่อเผย
แพร่พระอัจฉริยภาพของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และนำเสนอผลสำเร็จทางวิชาการเพื่อขยายผลสู่เกษตรกรประชา
ชนและผู้สนใจ ศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อน อันเนื่องมาจากพระราชดำริกำหนดจัด งานนิทรรศการเฉลิมพระเกียรติ
“๘๐ พรรษา ปวงประชาเป็นสุขศานต์”ในวันที่ 8 – 12 สิงหาคม 2550 ณ ศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อนอัน
เนื่องมาจากพระราชดำริ ต.พนมสารคาม อ.พนมสารคาม จ.ฉะเชิงเทรา มีกิจกรรมที่น่าสนใจ อาทิ ภาคพิธีการ
ร่วมพิธีเปิด ชมนิทรรศการและผลงานวิชาการ ปล่อยปลาไทย 99,999 ตัวลงสู่อ่างน้ำภายในศูนย์ ฯ ลงนามถวายพระพร
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว (8 สิงหาคม 50) และร่วมพิธีลงนามและจุดเทียนชัยถวายพระพร เฉลิมพระชนม พรรษา “12
สิงหาคม พระบรมราชินีนาถ” (12 สิงหาคม 50) กิจกรรมพิเศษ ร่วมใจคืนกล้วยไม้ป่าสู่ยางนา และเดินเฉลิมพระเกียรติ เที่ยวชม 9 มหามงคลในสวนของพ่อ (11 สิงหาคม 50)
กิจกรรมทั่วไป
•  ชมแหล่งท่องเที่ยวด้านการพัฒนา“พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติที่มีชีวิต”
•  ชมภาพยนตร์เฉลิมพระเกียรติ ฯ
•  ชมนิทรรศการเฉลิมพระเกียรติ ฯ “เย็นศิระ เพราะพระบริบาล”
•  ชมการสาธิตการผลิตน้ำมันไบโอดีเซลจากสบู่ดำและน้ำมันเก่า
•  รับฟังการเสวนาของเกษตรกรคนเก่ง “ทฤษฎีใหม่... สู่วิถีชีวิตที่พอเพียง
” (เสวนาทุกวันที่สวนเกษตรทฤษฎีใหม่ของพ่อ)
•  เลือกซื้อสินค้าของฝากนานาชนิด เช่น สินค้าเกษตร-พันธุ์ไม้และพันธุ์
ปลาสวยงาม-ผลิตภัณฑ์แปรรูป-ศิลปหัตถกรรม- OTOP , สินค้าจากเครือ
สหพัฒนพิบูลย์-ธงฟ้าราคาประหยัด ฯลฯ
•  ชมการสาธิตและบริการวิเคราะห์ตรวจสารเคมีตกค้างในผักและผลไม้
และในร่างกาย, วิเคราะห์ดินป่วย เราช่วยได้, บริการอบสมุนไพร, นวดแผน
ไทย, แจกกล้าหญ้าแฝก-กล้าไม้ยืนต้น-กล้าสมุนไพร-ปุ๋ยอินทรีย์น้ำ, พายเรือ
ในอ่าง-ปั่นจักรยานชมศูนย์ฯ
ฝึกอบรมวิชาชีพเสริมรายได้ เช่นการทำกะหรี่ปั๊บและขนมกุยช่าย, ตัดผม
ท่านชาย, ลูกประคบสมุนไพร, รองเท้าแฟนซี เป็นต้น
ประกวดและแข่งขัน
•  ประกวดบอนสี 5 ประเภท (8 สิงหาคม 50)
•  ประกวดพ่อพันธุ์-แม่พันธุ์กบ (9 สิงหาคม 50)
•  ประกวดผลผลิตการเกษตร (10 สิงหาคม 50)
•  ประกวดตำส้มตำประกอบลีลา (11 สิงหาคม 50)
•  ประกวดแปลงเกษตรกร “ดินทรายฟื้นได้ด้วยทฤษฎีใหม่” ประกวดมัคคุเทศก
์น้อยนำชมสวนของพ่อ ประกวดเสวนาเด็กไทยหัวใจสีเขียว (16-27 สิงหาคม 50)
ดนตรีและจินตลีลา ชมการประกวดร้องเพลงพระราชนิพนธ์-ลูกทุ่ง, การแสดง
ดนตรีของลูกพระดาบส, การแสดงดนตรี เป็นต้น
บรรยายพิเศษในหัวข้อ การอนุรักษ์ดินและน้ำในพื้นที่ดินทรายจัด (9 สิงหาคม 50),
การปฏิบัติงานสนองพระราชดำริ (10 สิงหาคม 50), การปรับปรุงดินในพื้นที่ปลูกมัน
สำปะหลัง (11 สิงหาคม 50) ตั้งแต่เวลา 10.00-12.00 น. ณ ห้องประชุมศูนย์
ประสานงาน

นางสาวเบญจวรรณ สุเนตรวรกุล ผู้อำนวยการสำนักงาน ททท.ภาคกลางเขต 8 กล่าวเพิ่มเติมว่า ศูนย์ศึกษาการพัฒนา
เขาหินซ้อน อันเนื่องมาจากพระราชดำริ เป็นศูนย์กลางการเรียนรู้เรื่องทฤษฎีเศรษฐกิจพอเพียงซึ่งสามารถนำมาประยุกต์ใช้
ได้ในชีวิตประจำวัน และเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตรแหล่งสำคัญของจังหวัดฉะเชิงเทรา ซึ่งนักท่องเที่ยวที่เดินทางมา
เยือนเมืองแปดริ้วต้องหาโอกาสเสริมโปรแกรมแวะมาเที่ยวและร่วมกิจกรรมในศูนย์ ฯ เริ่มต้นออกเดินทางแต่เช้ามุ่งหน้ามายัง
ตัวเมืองฉะเชิงเทรา แวะไหว้พระขอพรหลวงพ่อพุทธโสธร พร้อมชมพระอุโบสถหลัง
งามที่ทรงคุณค่า จากนั้นล่องเรือชมแม่น้ำบางปะกงและรับฟังเรื่องราวเกี่ยวกับวิถีชีวิต
ริมฝั่งแม่น้ำสายชีวิต เลือกซื้ออาหารอร่อยและสัมผัสบรรยากาศไทย ๆ ใน ตลาดบ้าน
ใหม่ รวมทั้งเที่ยวชมงาน เทศกาลอาหารอร่อยย้อนรอยวัฒนธรรมไทย-จีน
(11-13 สิงหาคม 50) และไหว้พระขอพรเทพเจ้าตามคติความเชื่อของชาวจีนที่
วัดจีนประชาสโมสร พร้อมทั้งทำบุญบูรณะองค์พระหลวงพ่อโต ณ วัดอุภัยภาติ
การาม ก่อนจะเดินทางมุ่งหน้าสู่อำเภอพนมสารคาม เพื่อชมพิพิธภัณฑ์มีชีวิต “ศูนย์
ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อนอันเนื่องมาจากพระราชดำริ” เรียนรู้และสร้างประสบการณ์
สามารถนำไปใช้ได้จริงในชีวิตประจำวัน ก่อนจะเดินทางกลับหรือเดินทางต่อไปยัง
แหล่งท่องเที่ยวอื่น ๆ สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมและตัวอย่างเส้นทางท่องเที่ยวได้ที่
สำนักงาน ททท.ภาคกลางเขต 8 โทร. 0-3731-2282, 0-3731-2284, 0-3731-5664, 1672 , www.tat8.com

ติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ ศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อน อันเนื่องมาจากพระราชดำริ
โทร.0-3859-9105-6 www.ldd.go.th