สนามบินสุวรรณภูมิ ที่กำหนดจะเปิดกลางปีหน้ามีส่วนทำให้สังคมตื่นตัวสนใจ ขอบกรุงเทพฯ
ด้านตะวันออกไม่น้อย ตามมาด้วยความแปลกใจอย่างยิ่งเมื่อพบว่าประชาคม รอยต่อกรุงเทพฯ-
สมุทรปราการ-ฉะเชิงเทรา ตามแนวคลองประเวศม์บุรีรมย์ มีสภาพสังคม ย้อนยุคคล้ายเดินย้อนกลับ
ไปสู่มิติแห่งกาลเวลาเมื่อร้อยปีที่แล้วได้

โดยเฉพาะที่ตลาดคลองสวน รอยต่อสมุทรปราการ-ฉะเชิงเทรา ความเป็นอยู่ของผู้คนที่นั่น
วัฒนธรรมภายนอกยุคโลกาภิวัตน์เข้าไปแผ้วพานได้น้อยมาก ราวกับเป็นประชาคมที่ถูกแช่แข็งมา
ร้อยปีแล้วฟื้นคืนตัวขึ้นมาได้

ตลาดคลองสวน 100 ปีที่ยืนยาว มาตั้งแต่ครั้ง ร. 5
ตั้งอยู่ริมคลองประเวศม์ ห่างกรุงเทพฯ ไปทาง
ตะวันออก 45 กม. คร่อม 2 จังหวัด ทั้งสมุทรปราการ
และฉะเชิงเทรา ตรงบริเวณที่คลองนาคราช
ในแนวดิ่งเหนือ-ใต้ แบ่งสมุทรปราการ ไว้ทางตะวันตก
ของคลอง และแบ่งฉะเชิงเทราไว้ทางตะวันออก
ตัดกับคลองประเวศม์ที่ทอดตัว ในแนวตะวันตก-
ตะวันออกเป็น 4 แยกลำคลองสำคัญที่ประชาคม
คึกคักมากมาแต่โบราณ

ซึ่งหากไปทางรถให้ขับไปตามถนนลาดกระบัง
จนเลยเข้าไปในเขตสมุทรปราการ จะเห็นป้าย
ตลาดคลองสวน 100 ปี อยู่ทางซ้ายเลี้ยวเข้าไปเลย
หรือไปตามมอเตอร์เวย์ชลบุรี เมื่อผ่านเลยทางเข้าสนามบินสุวรรณ-ภูมิไปแล้วให้สังเกตป้ายตลาด
คลองสวน 100 ปีไว้ เจอเลี้ยวซ้ายจากมอเตอร์เวย์ เข้าไปวิ่งในถนน ลาดกระบังมุ่งไปทางขวา
ไม่ช้าจะเจอทางเข้าตลาด ด้านซ้าย

ตัวตลาดเป็นห้องแถวเรือนไม้เก่าแก่หลังคาสังกะสีคลุมทางเดินเท้า ตัวตลาดยาวกว่า 1 กม.
ขนานไปตามริมคลอง กินเนื้อที่จากเขตเทศบาลตำบลคลองสวนสมุทรปราการข้าม คลองนาคราช
ไปสู่เขตเทศบาลตำบลเทพราช ฉะเชิงเทรา สี่แยกคลองตัดกันนี่เอง เป็นต้นกำเนิดตลาดคลองสวน
เริ่มจากเป็นตลาดท้องน้ำคึกคักไปด้วยเรือแพ ค้าขายและผู้ไปซื้อหา ด้วยเป็นย่านกลางประชาคม
โดยรอบ ทั้งย่านเปร็ง หลวงแพ่ง ลาดกระบัง บางพลี ลาดขวาง ท่าถั่ว บางบ่อ หนามแดงและบางเตย

เมื่อตลาดใหญ่โตขึ้นตลาดย้ายไปตั้งบนบกทั้งฝั่งสมุทรปราการและฉะเชิงเทรา จัดเป็นตลาด
ขนาดใหญ่มากที่คนโดยรอบย่านนั้นไม่จำเป็น ต้องนั่งเรือเมล์ขาวนายเลิศไปซื้อของที่บางกอก
ย่านประตูน้ำให้ยุ่งยากอีกแล้ว แม้อยากซื้อทองก็ได้ทอง อยากสูบฝิ่นก็มีโรงยาฝิ่นที่นั่น

ตลาดบนบกแม้ชื่อตลาดคลองสวน เหมือนกัน
ทั้ง 2 จังหวัด แต่ไม่ราบรื่นมักเกิดขัดแย้งกันทั้ง
ทางตรง และในที เพราะด้านสมุทรปราการ เป็นของ
ตระกูลแซ่เบ๊ ส่วนฉะเชิงเทราเป็นของแซ่ตั้ง
ขัดแย้งกันนานจนมองไม่เห็นจุดจบ ที่สุดปาฏิหาริย์
เกิดขึ้น เมื่อทายาทรุ่นหลัง สองฝ่ายรักกันแต่งงานกัน
ความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน ทุ่มเทเพื่อท้องถิ่นจึงเกิด

ตลาดภายใต้หลังคาคลุมยาวกว่า 1 กม.นี่เอง
ใหญ่โตมโหฬารมาก เป็นที่รวมสรรพสินค้าและ
อาหารการกินรวม ขนมนมเนยทั้งของไทย
และ จีนอร่อยรสดีด้วยรสโบราณขนานดั้งเดิม
ซ้ำน่าฉงนเป็นตลาด เก่าแก่อายุกว่า 100 ปี
ที่ยังไม่ตายไม่เหมือนตลาดเก่าหลายแห่ง ที่ตายไปแล้ว แต่ได้รับการปลุกให้ฟื้นคืนชีพขึ้นมาใหม่

ตลาดคลองสวนยังเป็นที่รวมผู้คนต่างเผ่า ต่างวัฒนธรรม ที่อยู่ร่วมกันอย่างสงบสุขมานาน
เดินอยู่ในตลาดเห็นคนเชื้อสายไทย จีน ไทยมุสลิม เขมร มอญเดินอยู่ในตลาดมากมาย
ยิ่งวันเสาร์อาทิตย์ด้วยแล้ว จะยิ่งมีผู้คนท่วมท้น ลำคลองพลุกพล่านไปด้วยเรือแพ ลานจอดรถ
บนฝั่งเต็มไปด้วยรถหลากแบบ ถอยเข้าถอยออกวุ่นวาย ไปหมด

นอกจากเป็นตลาดสดแล้ว มีร้านขายเสื้อผ้าอาภรณ์ ร้านขายทอง ร้านขายยา ร้านชำ
ร้านอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ ร้านขายอุปกรณ์อะไหล่รถและเรือรวมขาย เครื่องยนต์เรือ
ร้านขายปุ๋ยและเครื่องมือ การเกษตร ทั้งหมดสะท้อน รูปโฉมร้านแบบเก่าไม่ต่ำกว่า 60 ปีมาแล้ว
ที่เคยมีในเยาวราช ทรงวาด สำเพ็งและย่านถนนเจริญกรุง ที่บัดนี้ ไม่มีแล้ว ร้านในประวัติศาสตร์
นี่เองไปดูได้ที่ตลาดคลองสวน ยิ่งร้านตัดผมเป็นร้านตัดผมใน กทม. สมัยคุณปู่เป็นหนุ่มดีๆนี่เอง

ร้านกาแฟมีอยู่หลายร้าน นี่โน่นล้วนเป็นร้านเก่าขายมานานกว่า 60 ปี ชงด้วยถุงแบบโบราณ
นั่งซดบนโต๊ะกลมหินอ่อนจากอิตาลีที่หาดูได้ยาก ใครอยากฟังตำนานเรื่องราวของตลาดคลองสวน
ต้องไปคุยกับแป๊ะหลี แซ่แต้ อายุ 82 ปี หนึ่งในเจ้าของร้านกาแฟเก่าแก่ ที่ความจำยังดีมาก
ฝั่งฉะเชิงเทรา นับเป็นสารานุกรมมีชีวิตที่น่าสนใจ ทั้งยังเห็นร้านกาแฟโบราณที่จดชื่อคนติดค้าง
ค่ากาแฟ ไว้บนผนังแบบเก่าด้วย

นักกินที่ชอบอาหารจานเดียว รสเก่าเก๋ากึ๊ก
จะไม่ผิดหวัง ทั้งข้าวราดแกงและ ก๋วยเตี๋ยว
คนเก่าคนแก่ ชาวกรุงที่เคยพาครอบครัวไปหลบภัย
สงครามโลกครั้งที่ 2 ที่ตำบล คลองสวนและตำบล
เทพราชอาจยืนยันได้ดี ไม่เชื่อลองไปกินก๋วยเตี๋ยวหมู
ร้านเจ๊ดวงใจ ตันเจริญ ดูแล้วแวะกินหอยจ๊อ ร้านเจ๊ดำ
แวะกินยำถั่วพูร้านเจ๊เหมา แม้กินขนมกูฉ่ายหรือ
ขนมไข่หงส์ก็จะติดใจ

อาหารมุสลิมรสเก่าของแท้ อยากแนะว่าต้อง
ไปกินตามร้านมุสลิม รอบๆมัสยิดอัลวะต้อนียะห์
และมัสยิดดารุ้ลอบิดีนในงานออกถือบวช

งานฮารีลายอ จะติดใจข้าวราดแกงกะหรี่ แกงมัสมั่นรสมุสลิมแท้ จะเจอทั้งข้าวหมกไก่หมกเนื้อ
อาจพบหมกแพะ และหมกแกะได้ด้วย ได้กินก๋วยเตี๋ยวแขกที่ใช้น้ำตาลปี๊บปรุงและโรตีมะตะบะรสดี

สนใจไปเที่ยวที่โน่นควรโทร.ถามเทศบาลตำบลคลองสวน 0-2739-3253, 0-2739-3329
เทศบาลตำบลเทพราช 0-3859-5633, 0-3859-5716 หรือ
ททท ภาคกลางเขต 8 นครนายก 0-3731-2282, 0-3731-2284.

* โฟกัส *

ประเวศม์ไม่ใช่แค่คลอง

คลองประเวศม์ไม่ใช่แค่คลองธรรมดาๆ ขุดจากกรุงเทพฯราว 50 กม.ไปตะวันออกผ่าน สมุทรปราการ
ไปจดแม่น้ำบางปะกงที่ อ.บ้านโพธิ์ จ.ฉะเชิงเทรา ความจริงเป็น คลองยุทธศาสตร์มีความล้ำลึก
ต่อความมั่นคงปลอดภัยของชาติ ยุค ร. 3 ครั้งไทยทำสงครามรบดุเดือดกับเวียดนาม
เจ้าพระยาบดินทรเดชา (สิงห์ สิงหเสนี) แม่ทัพไทย นำทัพเข้ารบอย่างห้าวหาญ ทั้งในลาว เขมร
และเวียดนามถึง 15 ปี และอีกครั้งหนึ่งในยุค ร. 5 ฝรั่งเศสแผ่อำนาจ จักรวรรดินิยม รุกเข้าไปยึด
เวียดนาม เขมรและลาว ไทยต้องเตรียมรบภัยที่มาทางตะวันออกเต็มที่

เพื่อกันความสับสนขอชี้แจงว่า คลองพระโขนง คลองประเวศม์บุรีรมย์หรือเรียกย่อ ๆ คลองประเวศม์
เป็นคลองสายเดียวกัน เหมือนถนนหลายสายในกรุงเทพฯสายเดียวกัน แต่มีหลายชื่อ เช่น
ถนนอ่อนนุช ถนนลาดกระบัง ถนนหลวงแพ่งล้วนเป็นถนนสายเดียวกัน อาจเพราะสงครามกับ
ญวน ร. 3 โปรดฯให้ขุดต่อปลายคลองพระโขนง คลองที่เกิดเอง ตามธรรมชาติมุ่งตะวันออกไปบรรจบ
แม่น้ำบางปะกงที่ฉะเชิงเทรา เห็นได้ชัดน่าจะให้เป็น คลองยุทธศาสตร์ขนานไปกับคลองแสนแสบ
ที่มีอยู่ก่อนแล้วทางด้านเหนือ การขุดครั้งนั้นไม่เสร็จแต่ก็ทำให้ได้ พื้นที่เพิ่ม ผลผลิตการเกษตร
ขึ้นมาก ทั้งเกิดประชาคมใหม่ๆ ตามแนวคลองเพิ่มขึ้น

หลังปี พ.ศ. 2420 ร. 5 โปรดฯให้จ้างชาวจีนขุดคลองที่ค้างสมัย ร. 3 ต่อไปออกแม่น้ำบางปะกงอีก
ครั้งนี้เป็นการขุดอย่างมีการรังวัดแนวคลองเป็นเส้นตรง ทำให้ เดินทางได้เร็ว ประชาชนพากันบริจาค
สมทบงบการขุดและได้รับ พระราชทานนามว่าคลองประเวศม์บุรีรมย์ คราวนี้ทั้งไทย จีน ไทยมุสลิม
มอญ เขมร พากันไปจับจองป่า 2 ฝั่งคลองเป็นที่ทำกินกันมโหฬารกลายเป็นประชาคม
หลากวัฒนธรรมที่อยู่กินกันอย่างสงบสุขสืบมาจนวันนี้ ล่องเรือไปในคลองประเวศม์จะเห็น วัดไทย
ศาลเจ้า จีน สุเหร่า วัดมอญ วัดเขมร เรียงรายอยู่ใกล้ๆ กันเป็นแถว.

"วีว่า"