คำนำ ของผู้ว่าราชการจังหวัดสระแก้ว / จากผู้เรียบเรียง การใช้คู่มือดูผีเสื้อ ความรู้เบื้องต้นเกี่ียวกับผีเสื้อ กว่าจะเป็นผีเสื้อ แหล่งดูผีเสื้อในอุทยานแห่งชาติฯปางสีดา วงศ์ผีเสื้อหางติ่ง Family Papilionae (Birdwing and Swallowatials) วงศ์ผีเสื้อขาหน้าพู่ Family Nymphalidae (Brush-footed Butterfies) วงศ์ผีเสื้อสีน้ำเงิน Family Lycaenidae (Hairstreaks and Blue) วงศ์ผีเสื้อบินเร็ว Family Hesperiidae (Skippers) สายสัมพันธ์ จากแมลงปีกสวย

ความรู้เบื้องต้นเกี่ียวกับผีเสื้อ

ผีเสื้อเป็นแมลงชนิดหนึ่งอยู่ในอันดับเลปิดอบเทอรา ( Order Lepidoptera) มาจากภาษากรีก คำว่า “ เลปิส ” (Lepis) แปลว่า “ เกล็ด ” และ “ เทอรอน ” (pteron) แปลว่า “ ปีก ” รวมกันแล้ว แปลว่า “ ปีกมีเกล็ด ” ทั้งนี้เพราะปีกของผีเสื้อนั้นประกอบด้วยเกล็ดเล็ก ๆ จำนวนมาก

ส่วนประกอบของผีเสื้อ

ผีเสื้อเป็นแมลงชนิดหนึ่ง ดังนั้นจึงมีส่วนประกอบเหมือนแมลงทั่วไป กล่าวคือมีลำตัวยาวหรือค่อนข้างยาว ลำตัวซีกซ้ายขวามีลักษณะเหมือนกัน (bilateral symmetry) และลำตัวแบ่งออกเป็น 3 ส่วน คือ ส่วนหัว (head) ส่วนนอก (thorax) และส่วนท้อง (abdomen)

•  ส่วนหัว (head) ประกอบด้วย ตา (eye) หนวด (antennae) และปาก (mouth)

ตา (eye) ประกอบด้วยตา 2 ชนิด คือ ตารวม (compound eyes) และตาเดี่ยว (simple eyes) ตารวมมี 2 ตา ประกอบขึ้นด้วยเลนส์จำนวนมาก ประกอบรวมกันทำหน้าที่ในการมองสิ่งต่าง ๆ โดยเฉพาะการรับรู้ภาพวัตถุที่เคลื่อนไหว ตาเดี่ยว เป็นตาขนาดเล็ก ใช้ในการรับรู้แสงสว่าง รับรู้กลางวันและกลางคืน

หนวด (antennae) มีอยู่ 2 เส้นอยู่ระหว่างตารวมหรือใต้ตารวม ใช้ในการดมกลิ่น ปาก (mouth) มีลักษณะเป็นท่อครึ่งวงกลมประกบกันเป็นหลอด เรียกว่า boscis สามารถม้วนตัวขดไว้ที่ใต้หัว ใช้ดูดของเหลว ที่ปลายที่มีต่อมรับรส การยืดของปากใช้แรงดันเลือด การม้วนกลับใช้กล้ามเนื้อ

•  ส่วนนอก (thorax) ประกอบด้วย 3 ส่วน คือ อกปล้องหน้า (prothorax) อกปล้องกลาง (masothorax) และอกปล้องหลัง (metathorax)

ขา (leg) มี 3 คู่ 6 ขา โดยที่อกแต่ละส่วนจะมีขาหนึ่งคู่ ยกเว้นผีเสื้อในวงศ์ขาหน้าพู่ขาคู่หน้า (fore leg) ซึ่งติดกับอก ปล้องแรกจะหดสั้นลง มีลักษณะคล้านพู่

ปีก (wing) ปีกมี 2 คู่ เป็นแผ่นไคตินบาง ๆ ยืดออกมาจากส่วนนอก โดยจะมีปีกเฉพาะที่อกปล้องหลังเท่านั้น ปีกที่อกปล้องกลาง เรียกว่า “ ปีกคู่หน้า ” และปีกที่อกปล้องหลัง เรียกว่า “ ปีกคู่หลัง ” ปีกคู่หน้ามีเส้นปีก 12 เส้น ปีกคู่หลังมีปีก 9 เส้น

•  ส่วนท้อง (abdomen) มีลักษณะเป็นปล้อง 11 ปล้อง ที่ด้านข้างของท้องมีรูหายใจปล้องละคู่ เป็นที่ตั้งของอวัยวะสำหรับการย่อยและ
การขับถ่าย รวมทั้งอวัยวะเพศด้วย